Najem okazjonalny to najlepsza ochrona dla wynajmującego (właściciela mieszkania). Pozwala na szybką eksmisję lokatora, który nie płaci – bez wieloletniego procesu sądowego. Oto jak go prawidłowo zawrzeć.
Najem zwykły vs okazjonalny vs instytucjonalny
| Cecha | Najem zwykły | Najem okazjonalny | Najem instytucjonalny |
|---|---|---|---|
| Kto może być wynajmującym? | Każdy | Osoba fizyczna (nie firma) | Firma (prowadząca działalność) |
| Akt notarialny? | NIE | TAK (poddanie się egzekucji) | TAK |
| Eksmisja bez sądu? | NIE | TAK (klauzula wykonalności) | TAK |
| Okres ochronny lokatora | Tak (ustawa o ochronie praw lokatorów) | Ograniczony | Ograniczony |
| Wskazanie lokalu zastępczego? | Nie wymaga | TAK (najemca wskazuje) | NIE wymaga |
| Czas trwania (max) | Dowolny (także czas nieokreślony) | Czas oznaczony, max 10 lat | Czas oznaczony (bez limitu lat) |
| Zgłoszenie do US | Nie wymaga specjalnego | TAK (14 dni!) | Nie wymaga |
| Koszt zawarcia | 0 zł | maks. 1/10 minimalnego wynagrodzenia (2026: 480,60 zł) + VAT | maks. 1/10 minimalnego wynagrodzenia (2026: 480,60 zł) + VAT |
Zasady podwyżki czynszu i wypowiedzenia w każdym z tych rodzajów najmu porównujemy w artykule podwyżka czynszu i wypowiedzenie najmu.
Wymagane dokumenty – najem okazjonalny
| Dokument | Kto dostarcza | Cel |
|---|---|---|
| Umowa najmu okazjonalnego | Obie strony | Podstawa |
| Oświadczenie najemcy o poddaniu się egzekucji (akt notarialny!) | Najemca (u notariusza) | Szybka eksmisja |
| Wskazanie lokalu, do którego się wyprowadzi | Najemca | Gdzie trafi po eksmisji |
| Zgoda właściciela lokalu zastępczego | Właściciel wskazanego lokalu | Potwierdzenie |
| Zgłoszenie do urzędu skarbowego | Wynajmujący | Obowiązkowe (14 dni!) |
Procedura zawarcia – krok po kroku
| Krok | Czynność | Koszt | Kto |
|---|---|---|---|
| 1 | Przygotowanie umowy najmu okazjonalnego | 0-300 zł (prawnik) | Wynajmujący |
| 2 | Podpisanie umowy przez obie strony | 0 zł | Obie strony |
| 3 | Wizyta u notariusza – akt poddania się egzekucji | 200-350 zł | Najemca (płaci zazwyczaj najemca) |
| 4 | Dostarczenie oświadczenia o lokalu zastępczym | 0 zł | Najemca |
| 5 | Dostarczenie zgody właściciela lokalu zastępczego | 0 zł | Najemca |
| 6 | Zgłoszenie do urzędu skarbowego (naczelnik) | 0 zł | Wynajmujący (14 dni!) |
| ŁĄCZNIE | 200-650 zł |
Koszt notarialny
| Element | Stawka (2026) |
|---|---|
| Akt notarialny (oświadczenie o poddaniu się egzekucji) | max 1/10 min. wynagrodzenia = 480,60 zł w 2026 r. (495 zł od 2027 r.) |
| W praktyce | 150-350 zł |
| Wypisy (za stronę) | do 4.11.2026: 6 zł + VAT; od 5.11.2026: 12/10/8 zł + VAT |
| Kto płaci? | Zwyczajowo najemca (do ustalenia) |
Eksmisja – porównanie czasu
| Typ najmu | Czas eksmisji niepłacącego lokatora |
|---|---|
| Najem zwykły (pełna ochrona) | 12-36 miesięcy (sąd + komornik + lokal socjalny) |
| Najem okazjonalny | 1-3 miesiące (klauzula + komornik) |
| Najem instytucjonalny | 1-3 miesiące |
| Bez umowy (bezumowne korzystanie) | 6-24 miesiące |
Procedura eksmisji przy najmie okazjonalnym
| Krok | Działanie | Czas |
|---|---|---|
| 1 | Pisemne wezwanie do zapłaty (z terminem 1 miesiąc) | 1 miesiąc |
| 2 | Wypowiedzenie umowy | 1 miesiąc |
| 3 | Wezwanie do opuszczenia lokalu (min. 7 dni) | 7 dni |
| 4 | Wniosek do sądu o nadanie klauzuli wykonalności | 3-14 dni |
| 5 | Wniosek do komornika o eksmisję | 14-30 dni |
| ŁĄCZNIE | ~2-3 miesiące |
Najczęstsze błędy wynajmujących
| Błąd | Konsekwencja | Jak uniknąć |
|---|---|---|
| Brak zgłoszenia do US w 14 dni | Umowa traci moc okazjonalną! | Zgłoś OD RAZU |
| Brak aktu notarialnego | To nie jest najem okazjonalny | Zawsze u notariusza |
| Nieaktualne wskazanie lokalu zastępczego | Problem z eksmisją | Aktualizuj co rok |
| Umowa na czas nieokreślony | Nie może być okazjonalna! (max 10 lat) | Czas określony |
| Brak protokołu zdawczo-odbiorczego | Spory o stan mieszkania | Zdjęcia + podpisy |
| Kaucja >6× czynsz | Niedopuszczalna ponad limit | Max 6-krotność (art. 19a ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów) |
Kaucję trzeba zwrócić w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu, po potrąceniu należności (art. 19a ust. 5). Co wolno potrącić i jak odzyskać pieniądze, opisujemy w artykule o zwrocie kaucji za mieszkanie.
Co musi zawierać umowa?
| Element | Obowiązkowy? | Uwagi |
|---|---|---|
| Dane stron (wynajmujący + najemca) | TAK | PESEL, adres, dowód |
| Opis lokalu (adres, metraż) | TAK | + przynależności (piwnica, garaż) |
| Czas trwania | TAK (określony, max 10 lat) | Data od – do |
| Wysokość czynszu | TAK | + termin płatności |
| Opłaty dodatkowe (media) | Zalecane | Co pokrywa najemca |
| Kaucja | Zalecane | Max 6× czynsz |
| Warunki wypowiedzenia | TAK | Zgodne z ustawą |
| Oświadczenie o poddaniu się egzekucji | TAK (załącznik – akt not.) | |
| Wskazanie lokalu zastępczego | TAK (załącznik) | |
| Zgoda właściciela lokalu zastępczego | TAK (załącznik) | |
| Protokół zdawczo-odbiorczy | Zalecane | Ze zdjęciami! |
Zgłoszenie do urzędu skarbowego
| Element | Szczegóły |
|---|---|
| Termin | 14 dni od dnia rozpoczęcia najmu |
| Gdzie | Naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania właściciela |
| Forma | Pisemnie (można pocztą) |
| Co zgłaszasz | Zawarcie umowy najmu okazjonalnego + załączniki |
| Skutek braku zgłoszenia | Nie stosuje się przepisów o najmie okazjonalnym (m.in. szybkiej eksmisji – art. 19b ust. 3) |
Podatek od najmu (niezależnie od typu)
| Forma opodatkowania | Stawka | Dla kogo |
|---|---|---|
| Ryczałt od przychodów | 8.5% (do 100 tys. zł/rok), 12.5% powyżej | Domyślna od 2023 |
Podsumowanie
- Najem okazjonalny = najlepsza ochrona wynajmującego (eksmisja w 2-3 miesiące vs 1-3 lata)
- Koszt: 200-650 zł jednorazowo (notariusz + prawnik)
- KLUCZOWE: Zgłoś do US w 14 dni, inaczej tracisz ochronę!
- Dla kogo: Osoby fizyczne wynajmujące prywatnie (nie firmy)
- Inwestycja 300-650 zł, która chroni przed stratą 20 000-50 000 zł przy niepłacącym najemcy
Koszty notarialne oświadczenia najemcy i ewentualnej eksmisji sprawdzisz w kalkulatorze eksmisji.
Źródła
- Ustawa z 21.06.2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – tekst jedn. Dz.U. 2023 poz. 725 (art. 6, 11, 19a–19e) – isap.sejm.gov.pl
- Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie minimalnego wynagrodzenia w 2027 r. (Dz.U. 2026 poz. 1213)
- Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym, art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a (ryczałt od najmu)
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 26.10.2026 r. — przy konkretnej sprawie skonsultuj się z notariuszem, adwokatem lub radcą prawnym.