PNotatnik Prawnika
najem okazjonalny4 min czytania

Najem okazjonalny – co to jest i jak zawrzeć umowę?

Umowa najmu okazjonalnego: czym się różni od zwykłego najmu, jak ją zawrzeć, jakie dokumenty potrzebne. Ochrona wynajmującego w 2026.

Stan na

Najem okazjonalny to najlepsza ochrona dla wynajmującego (właściciela mieszkania). Pozwala na szybką eksmisję lokatora, który nie płaci – bez wieloletniego procesu sądowego. Oto jak go prawidłowo zawrzeć.

Najem zwykły vs okazjonalny vs instytucjonalny

Cecha Najem zwykły Najem okazjonalny Najem instytucjonalny
Kto może być wynajmującym? Każdy Osoba fizyczna (nie firma) Firma (prowadząca działalność)
Akt notarialny? NIE TAK (poddanie się egzekucji) TAK
Eksmisja bez sądu? NIE TAK (klauzula wykonalności) TAK
Okres ochronny lokatora Tak (ustawa o ochronie praw lokatorów) Ograniczony Ograniczony
Wskazanie lokalu zastępczego? Nie wymaga TAK (najemca wskazuje) NIE wymaga
Czas trwania (max) Dowolny (także czas nieokreślony) Czas oznaczony, max 10 lat Czas oznaczony (bez limitu lat)
Zgłoszenie do US Nie wymaga specjalnego TAK (14 dni!) Nie wymaga
Koszt zawarcia 0 zł maks. 1/10 minimalnego wynagrodzenia (2026: 480,60 zł) + VAT maks. 1/10 minimalnego wynagrodzenia (2026: 480,60 zł) + VAT

Zasady podwyżki czynszu i wypowiedzenia w każdym z tych rodzajów najmu porównujemy w artykule podwyżka czynszu i wypowiedzenie najmu.

Wymagane dokumenty – najem okazjonalny

Dokument Kto dostarcza Cel
Umowa najmu okazjonalnego Obie strony Podstawa
Oświadczenie najemcy o poddaniu się egzekucji (akt notarialny!) Najemca (u notariusza) Szybka eksmisja
Wskazanie lokalu, do którego się wyprowadzi Najemca Gdzie trafi po eksmisji
Zgoda właściciela lokalu zastępczego Właściciel wskazanego lokalu Potwierdzenie
Zgłoszenie do urzędu skarbowego Wynajmujący Obowiązkowe (14 dni!)
KalkulatorKalkulator EksmisjiPolicz koszty eksmisji: opłata od pozwu 200 zł, stawka minimalna pełnomocnika (480 zł za lokal mieszkalny) i opłata komornicza 1500 zł. Lokal socjalny i okres ochronny 1.11–31.03.

Procedura zawarcia – krok po kroku

Krok Czynność Koszt Kto
1 Przygotowanie umowy najmu okazjonalnego 0-300 zł (prawnik) Wynajmujący
2 Podpisanie umowy przez obie strony 0 zł Obie strony
3 Wizyta u notariusza – akt poddania się egzekucji 200-350 zł Najemca (płaci zazwyczaj najemca)
4 Dostarczenie oświadczenia o lokalu zastępczym 0 zł Najemca
5 Dostarczenie zgody właściciela lokalu zastępczego 0 zł Najemca
6 Zgłoszenie do urzędu skarbowego (naczelnik) 0 zł Wynajmujący (14 dni!)
ŁĄCZNIE 200-650 zł

Koszt notarialny

Element Stawka (2026)
Akt notarialny (oświadczenie o poddaniu się egzekucji) max 1/10 min. wynagrodzenia = 480,60 zł w 2026 r. (495 zł od 2027 r.)
W praktyce 150-350 zł
Wypisy (za stronę) do 4.11.2026: 6 zł + VAT; od 5.11.2026: 12/10/8 zł + VAT
Kto płaci? Zwyczajowo najemca (do ustalenia)

Eksmisja – porównanie czasu

Typ najmu Czas eksmisji niepłacącego lokatora
Najem zwykły (pełna ochrona) 12-36 miesięcy (sąd + komornik + lokal socjalny)
Najem okazjonalny 1-3 miesiące (klauzula + komornik)
Najem instytucjonalny 1-3 miesiące
Bez umowy (bezumowne korzystanie) 6-24 miesiące

Procedura eksmisji przy najmie okazjonalnym

Krok Działanie Czas
1 Pisemne wezwanie do zapłaty (z terminem 1 miesiąc) 1 miesiąc
2 Wypowiedzenie umowy 1 miesiąc
3 Wezwanie do opuszczenia lokalu (min. 7 dni) 7 dni
4 Wniosek do sądu o nadanie klauzuli wykonalności 3-14 dni
5 Wniosek do komornika o eksmisję 14-30 dni
ŁĄCZNIE ~2-3 miesiące

Najczęstsze błędy wynajmujących

Błąd Konsekwencja Jak uniknąć
Brak zgłoszenia do US w 14 dni Umowa traci moc okazjonalną! Zgłoś OD RAZU
Brak aktu notarialnego To nie jest najem okazjonalny Zawsze u notariusza
Nieaktualne wskazanie lokalu zastępczego Problem z eksmisją Aktualizuj co rok
Umowa na czas nieokreślony Nie może być okazjonalna! (max 10 lat) Czas określony
Brak protokołu zdawczo-odbiorczego Spory o stan mieszkania Zdjęcia + podpisy
Kaucja >6× czynsz Niedopuszczalna ponad limit Max 6-krotność (art. 19a ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów)

Kaucję trzeba zwrócić w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu, po potrąceniu należności (art. 19a ust. 5). Co wolno potrącić i jak odzyskać pieniądze, opisujemy w artykule o zwrocie kaucji za mieszkanie.

Co musi zawierać umowa?

Element Obowiązkowy? Uwagi
Dane stron (wynajmujący + najemca) TAK PESEL, adres, dowód
Opis lokalu (adres, metraż) TAK + przynależności (piwnica, garaż)
Czas trwania TAK (określony, max 10 lat) Data od – do
Wysokość czynszu TAK + termin płatności
Opłaty dodatkowe (media) Zalecane Co pokrywa najemca
Kaucja Zalecane Max 6× czynsz
Warunki wypowiedzenia TAK Zgodne z ustawą
Oświadczenie o poddaniu się egzekucji TAK (załącznik – akt not.)
Wskazanie lokalu zastępczego TAK (załącznik)
Zgoda właściciela lokalu zastępczego TAK (załącznik)
Protokół zdawczo-odbiorczy Zalecane Ze zdjęciami!

Zgłoszenie do urzędu skarbowego

Element Szczegóły
Termin 14 dni od dnia rozpoczęcia najmu
Gdzie Naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania właściciela
Forma Pisemnie (można pocztą)
Co zgłaszasz Zawarcie umowy najmu okazjonalnego + załączniki
Skutek braku zgłoszenia Nie stosuje się przepisów o najmie okazjonalnym (m.in. szybkiej eksmisji – art. 19b ust. 3)

Podatek od najmu (niezależnie od typu)

Forma opodatkowania Stawka Dla kogo
Ryczałt od przychodów 8.5% (do 100 tys. zł/rok), 12.5% powyżej Domyślna od 2023
Zasady ogólne (skala) 12-32% Nie dla najmu prywatnego od 2023

Podsumowanie

  • Najem okazjonalny = najlepsza ochrona wynajmującego (eksmisja w 2-3 miesiące vs 1-3 lata)
  • Koszt: 200-650 zł jednorazowo (notariusz + prawnik)
  • KLUCZOWE: Zgłoś do US w 14 dni, inaczej tracisz ochronę!
  • Dla kogo: Osoby fizyczne wynajmujące prywatnie (nie firmy)
  • Inwestycja 300-650 zł, która chroni przed stratą 20 000-50 000 zł przy niepłacącym najemcy

Koszty notarialne oświadczenia najemcy i ewentualnej eksmisji sprawdzisz w kalkulatorze eksmisji.

Źródła

  • Ustawa z 21.06.2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – tekst jedn. Dz.U. 2023 poz. 725 (art. 6, 11, 19a–19e) – isap.sejm.gov.pl
  • Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie minimalnego wynagrodzenia w 2027 r. (Dz.U. 2026 poz. 1213)
  • Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym, art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a (ryczałt od najmu)

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 26.10.2026 r. — przy konkretnej sprawie skonsultuj się z notariuszem, adwokatem lub radcą prawnym.

najem okazjonalnyumowa najmuwynajmującyeksmisjanotariusz
09.11.2026 · Wigilia dzień wolnyWigilia i 26 grudnia 2026 – dni wolne od pracy, dzień wolny za święto w sobotę, urlop i niedziele handlowe09.11.2026 · zwrot kaucjiZwrot kaucji za mieszkanie – termin, co wynajmujący może potrącić, waloryzacja i jak odzyskać pieniądze31.10.2026 · rękojmiaRękojmia za wady mieszkania i domu 2026 – 5 lat, roszczenia, deweloper i rynek wtórny31.10.2026 · wydziedziczenieWydziedziczenie 2026 – przyczyny z art. 1008 KC, jak zapisać je w testamencie, przebaczenie i jak wydziedziczony może walczyć o zachowek31.10.2026 · wypadek przy pracyWypadek przy pracy 2026 – protokół powypadkowy, 1781 zł za 1% uszczerbku z ZUS i roszczenia wobec pracodawcy