W grudniu 2026 r. dniami wolnymi od pracy są 24 grudnia (czwartek), 25 grudnia (piątek) i 26 grudnia (sobota), a ponieważ drugi dzień świąt wypada w sobotę, pracownik pracujący od poniedziałku do piątku dostaje w zamian jeszcze jeden dzień wolny. Wynika to z art. 130 § 2 Kodeksu pracy: każde święto, które nie wypada w niedzielę, obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. Termin tego dnia wyznacza pracodawca, i to w tym samym okresie rozliczeniowym. Przy miesięcznym okresie oznacza to dzień wolny jeszcze w grudniu. Poniżej opisujemy wymiar czasu pracy w grudniu, urlop w okresie świąt, pracę w święto, zasady handlu przed Wigilią i to, co czeka pracowników w 2027 r.
Artykuł opisuje stan prawny na 9 listopada 2026 r. Nie jest poradą prawną w indywidualnej sprawie.
Wigilia jest dniem wolnym od 2025 r.
Listę dni wolnych od pracy zawiera ustawa z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 296). Wigilię Bożego Narodzenia dopisała do niej nowelizacja z 6 grudnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1965), która weszła w życie 1 lutego 2025 r. Od tego czasu ustawa nie była zmieniana, więc w 2026 r. obowiązuje ta sama lista. Na koniec roku przypadają na niej trzy dni:
| Data w 2026 r. | Dzień tygodnia | Święto (art. 1 pkt 1 ustawy) |
|---|---|---|
| 24 grudnia | czwartek | Wigilia Bożego Narodzenia (lit. ka) |
| 25 grudnia | piątek | pierwszy dzień Bożego Narodzenia (lit. l) |
| 26 grudnia | sobota | drugi dzień Bożego Narodzenia (lit. m) |
| 31 grudnia | czwartek | nie jest dniem wolnym – Sylwestra nie ma w ustawie |
| 1 stycznia 2027 | piątek | Nowy Rok (lit. a) |
Kodeks pracy odsyła do tej ustawy wprost: dniami wolnymi od pracy są niedziele i święta określone w przepisach o dniach wolnych od pracy (art. 151⁹ § 1 KP). Wigilia ma więc taki sam status jak Boże Narodzenie. Pracodawca nie może jej traktować jako „pół dnia pracy” ani wymagać odpracowania, chyba że chodzi o pracę w święto dozwoloną przez art. 151¹⁰ KP (o tym niżej).
Wymiar czasu pracy w grudniu 2026 r.: 160 godzin
Wymiar czasu pracy w okresie rozliczeniowym liczy się według art. 130 § 1 KP: 40 godzin razy liczba pełnych tygodni plus 8 godzin za każdy pozostały dzień od poniedziałku do piątku. Potem obniża się go o 8 godzin za każde święto, które nie wypada w niedzielę (art. 130 § 2 KP).
Dla grudnia 2026 r. (miesięczny okres rozliczeniowy, pełny etat):
| Krok | Obliczenie | Wynik |
|---|---|---|
| Dni od poniedziałku do piątku | 1–31 grudnia | 23 dni |
| Wymiar przed odliczeniem świąt | 4 tygodnie × 40 h + 3 dni × 8 h | 184 h |
| Święta poza niedzielą | 24, 25 i 26 grudnia | 3 × 8 h = 24 h |
| Wymiar czasu pracy | 184 h − 24 h | 160 h, czyli 20 dni pracy |
To nasze wyliczenie według art. 130 KP. Liczy się tu sobota 26 grudnia: choć to dzień wolny z rozkładu, święto i tak obniża wymiar o 8 godzin. Dlatego przy 23 dniach roboczych w kalendarzu pracownik ma przepracować tylko 20 dni. Trzy dni świąt to 24 i 25 grudnia oraz dodatkowy dzień wolny za sobotę 26 grudnia. Wymiar dla innych okresów policzysz w kalkulatorze czasu pracy.
Dzień wolny za 26 grudnia: kto go dostaje i kiedy
Zasada
Święto w sobotę „zabiera” z grafiku 8 godzin. Pracodawca nie może więc zaplanować pracy na wszystkie 23 dni robocze grudnia, tylko na 20. W praktyce musi wskazać jeden dzień, zwykle od poniedziałku do piątku, który będzie wolny zamiast 26 grudnia. Przepis nie mówi, że ten dzień nazywa się „dniem wolnym za święto”. Obowiązek wynika z tego, że pracownik nie może przepracować więcej niż wymiar z art. 130 KP. Praca ponad wymiar to nadgodziny.
W 2026 r. ta sytuacja powtarza się drugi raz. Pierwszy raz było to 15 sierpnia, który też wypadł w sobotę.
Stanowisko inspekcji pracy
Infor.pl opisał 24 października 2026 r. stanowisko ekspertów Okręgowego Inspektoratu Pracy w Gdańsku. Artykuł nie podaje sygnatury pisma, więc traktuj je jako wyjaśnienie praktyczne, a nie wiążącą interpretację. Najważniejsze punkty:
- Kogo dotyczy – pracowników pracujących przeciętnie pięć dni w tygodniu, od poniedziałku do piątku. Według OIP pracodawca nie musi wyznaczać dodatkowego dnia wolnego osobom, które pracują mniej niż pięć dni w tygodniu (np. w niepełnym wymiarze), gdy święto wypada w ich dzień wolny z harmonogramu. Podobnie w systemie równoważnym, jeśli grafik mieści się w obniżonym wymiarze i pracownik ma zapewnioną odpowiednią liczbę dni wolnych.
- Kto wyznacza termin – pracodawca, jednostronnie albo w porozumieniu z pracownikiem. O tym, który sposób stosuje firma, decyduje regulamin pracy albo praktyka w zakładzie. Pracownik nie może sam wybrać dowolnej daty.
- Do kiedy – przy miesięcznym okresie rozliczeniowym dzień wolny za 26 grudnia 2026 r. musi przypaść w grudniu. Przy dłuższym okresie (np. kwartał październik–grudzień) może przypaść w dowolnym dniu tego okresu, najpóźniej przed jego końcem. Nie wolno go przenieść na kolejny okres rozliczeniowy.
- Choroba lub urlop w wyznaczonym dniu – jeżeli pracownik jest wtedy na zwolnieniu lekarskim, urlopie wypoczynkowym czy macierzyńskim, dzień wolny uznaje się za wykorzystany. Pracodawca nie musi wyznaczać kolejnego. Na ten dzień nie udziela się też urlopu, bo nie jest dniem pracy.
Przykład z omówienia OIP: firma wyznacza dzień wolny za 26 grudnia 2026 r. na poniedziałek 28 grudnia, a pracownik składa wniosek o urlop od 28 do 31 grudnia. Na 28 grudnia urlopu się nie udziela, a pracodawca nie musi dawać innego dnia wolnego. Według naszego wyliczenia pracownik zużyje więc trzy dni urlopu (29, 30 i 31 grudnia).
Co, jeśli pracodawca nie da dnia wolnego
Jeśli pracownik przepracuje w grudniu 21 dni zamiast 20, osiem godzin ponad wymiar to praca w godzinach nadliczbowych. Przysługuje za nie wynagrodzenie z dodatkiem albo czas wolny. Zasady opisujemy w artykule o nadgodzinach i dodatku 50% i 100%. Naruszenie przepisów o czasie pracy jest też wykroczeniem. Art. 281 § 1 pkt 5 KP przewiduje za nie grzywnę od 2000 do 60 000 zł.
Urlop w okresie świąt: ile dni naprawdę zużyjesz
Urlopu udziela się tylko w dni, które są dla pracownika dniami pracy zgodnie z jego rozkładem (art. 154² § 1 KP). Wigilia, Boże Narodzenie i wyznaczony dzień wolny za 26 grudnia nie są dniami pracy. Nie odlicza się ich więc z puli urlopu.
| Wniosek urlopowy | Dni pracy w tym okresie | Zużyty urlop |
|---|---|---|
| 21–31 grudnia 2026 (bez dnia wolnego za 26.12 w tym okresie) | 21, 22, 23, 28, 29, 30, 31 grudnia | 7 dni |
| 21–31 grudnia 2026, gdy dzień wolny za 26.12 wyznaczono na 28 grudnia | 21, 22, 23, 29, 30, 31 grudnia | 6 dni |
| 28–31 grudnia 2026, dzień wolny za 26.12 na 28 grudnia | 29, 30, 31 grudnia | 3 dni |
Dla pełnego etatu jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom (art. 154² § 2 KP).
Jeśli nie zaplanowałeś urlopu, możesz skorzystać z urlopu na żądanie. Pracodawca musi go udzielić w terminie wskazanym przez pracownika, łącznie do 4 dni w roku kalendarzowym. Żądanie trzeba zgłosić najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu (art. 167² i 167³ KP). Urlop na żądanie jest częścią zwykłego urlopu wypoczynkowego, a nie dodatkowymi dniami. Urlopu niewykorzystanego w 2026 r. pracodawca musi udzielić najpóźniej do 30 września 2027 r. (art. 168 KP). Więcej o wymiarze na nowy rok piszemy w artykule o urlopie wypoczynkowym w 2027 r..
Praca w Wigilię i w święta: kiedy wolno i co się należy
Praca w niedziele i święta jest dozwolona tylko w przypadkach wymienionych w art. 151¹⁰ KP. Chodzi m.in. o:
- akcję ratowniczą i usuwanie awarii,
- ruch ciągły i pracę zmianową,
- transport i komunikację,
- ochronę mienia i osób,
- gastronomię, hotele i usługi dla ludności,
- szpitale i inne placówki zdrowia całodobowej opieki,
- kulturę, turystykę i wypoczynek.
Za pracę w święto uważa się pracę od godziny 6:00 tego dnia do 6:00 dnia następnego, chyba że u pracodawcy ustalono inną godzinę (art. 151⁹ § 2 KP). W Wigilię jest to więc czas od 6:00 24 grudnia do 6:00 25 grudnia.
Rekompensata (art. 151¹¹ KP):
| Sytuacja | Co przysługuje |
|---|---|
| Praca w święto (24, 25 lub 26 grudnia) | inny dzień wolny w okresie rozliczeniowym |
| Nie da się udzielić dnia wolnego w okresie rozliczeniowym | dodatek 100% wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w święto (art. 151¹¹ § 3 w zw. z art. 151¹ § 1 pkt 1) |
| Praca w niedzielę | dzień wolny w ciągu 6 dni kalendarzowych przed tą niedzielą lub po niej |
| Nie da się udzielić dnia wolnego za niedzielę w 6 dniach | dzień wolny do końca okresu rozliczeniowego, a gdy i to niemożliwe – dodatek 100% |
| Święto w niedzielę | stosuje się przepisy o pracy w niedzielę (art. 151¹¹ § 4) |
Kodeks nie daje pracodawcy wyboru „zapłacę zamiast dnia wolnego”. Dodatek 100% jest rozwiązaniem awaryjnym, gdy udzielenie dnia wolnego w terminie nie jest możliwe. Pracownik pracujący w niedziele powinien mieć co najmniej jedną wolną niedzielę na 4 tygodnie (art. 151¹² KP).
Handel przed świętami: niedziele handlowe i zamknięte sklepy
Trzy niedziele handlowe, ale pracownik w najwyżej dwie
Nowelizacja z 2024 r. zmieniła też ustawę o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 301). Zakaz handlu nie obowiązuje w trzy kolejne niedziele poprzedzające Wigilię (art. 7 ust. 1 pkt 1). W 2026 r. są to:
- 6 grudnia,
- 13 grudnia,
- 20 grudnia.
Jednocześnie pracownik lub inna osoba zatrudniona w handlu może pracować najwyżej w dwie z tych trzech niedziel (art. 7 ust. 1b). Za pracę w niedzielę handlową przysługuje dzień wolny według zasad z art. 151¹¹ KP. Ten przepis wprost obejmuje pracę w niedziele dozwoloną przez ustawę o ograniczeniu handlu.
Pozostałe niedziele handlowe to niedziela przed Wielkanocą i ostatnia niedziela stycznia, kwietnia, czerwca i sierpnia. Najbliższa po świętach będzie więc 31 stycznia 2027 r.
Wigilia bez handlu
Przed 2025 r. w Wigilię sklepy mogły być otwarte do 14:00. Nowelizacja usunęła ten wyjątek. Wigilia jest świętem, więc w placówkach handlowych obowiązuje pełny zakaz handlu i powierzania pracy w handlu (art. 5 ustawy). W 2026 r. większość sklepów będzie zamknięta przez cztery dni z rzędu: od czwartku 24 grudnia do niedzieli 27 grudnia. Niedziela 27 grudnia nie jest handlowa.
Zakaz nie obejmuje m.in. (art. 6 ust. 1 ustawy):
- stacji paliw,
- aptek,
- kwiaciarni, w których przeważa handel kwiatami,
- piekarni i cukierni, w których przeważa handel wyrobami piekarniczymi i cukierniczymi,
- sklepów internetowych i platform internetowych,
- placówek na dworcach i lotniskach,
- placówek, w których przedsiębiorca będący osobą fizyczną handluje wyłącznie osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek. Może mu bezpłatnie pomagać rodzina, ale nie pracownicy.
Kto wbrew zakazowi powierza pracę w handlu w niedzielę lub święto, podlega grzywnie od 1000 do 100 000 zł (art. 10 ust. 1 ustawy).
Co się zmieni w 2027 r.
Lista świąt na 2027 r. się nie zmienia. Zmienia się kalendarz. W 2027 r. w sobotę wypadają dwa święta, więc pracownicy pięciodniowego tygodnia dostaną dwa dodatkowe dni wolne:
| Święto w 2027 r. | Dzień tygodnia | Skutek |
|---|---|---|
| 1 stycznia – Nowy Rok | piątek | zwykły dzień wolny |
| 6 stycznia – Trzech Króli | środa | zwykły dzień wolny |
| 1 maja – Święto Państwowe | sobota | dzień wolny do wyznaczenia w okresie rozliczeniowym |
| 15 sierpnia | niedziela | brak dodatkowego dnia wolnego |
| 24 grudnia – Wigilia | piątek | zwykły dzień wolny |
| 25 grudnia – Boże Narodzenie | sobota | dzień wolny do wyznaczenia w okresie rozliczeniowym |
| 26 grudnia | niedziela | brak dodatkowego dnia wolnego |
Dni tygodnia wyliczyliśmy z kalendarza. Daty Wielkanocy i świąt ruchomych (Boże Ciało 27 maja 2027 r.) ustaliliśmy algorytmem kalendarza gregoriańskiego. Przed planowaniem urlopów sprawdź je też w oficjalnym kalendarzu.
Według tych samych reguł (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o ograniczeniu handlu) niedziele handlowe przed Wigilią 2027 r. przypadną 5, 12 i 19 grudnia 2027 r. Wymiar czasu pracy w styczniu 2027 r. wyniesie 152 godziny (21 dni roboczych minus dwa święta), w maju 2027 r. – 144 godziny (21 dni roboczych minus 1 maja, 3 maja i Boże Ciało). To nasze wyliczenie według art. 130 KP.
Najczęstsze pytania
Czy pracodawca może kazać odpracować Wigilię w inną sobotę? Nie w tym sensie, że Wigilia przestaje być dniem wolnym. To święto ustawowe obniża wymiar czasu pracy. Pracodawca układa grafik tak, żeby zmieścić się w wymiarze 160 godzin w grudniu. Może to obejmować przesunięcia w systemach i rozkładach, które to dopuszczają. Praca w samą Wigilię jest możliwa tylko w przypadkach z art. 151¹⁰ KP i wymaga dnia wolnego w zamian.
Czy osoba na umowie zlecenia ma wolną Wigilię? Przepisy Kodeksu pracy o czasie pracy i dniach wolnych dotyczą pracowników. Zleceniobiorcę obowiązują warunki umowy. Ustawa o ograniczeniu handlu obejmuje jednak także „zatrudnionych”, a więc w sklepie zakaz pracy w Wigilię dotyczy również zleceniobiorców.
Czy dzień wolny za 26 grudnia przysługuje, jeśli jestem na urlopie macierzyńskim? Według omówionego wyżej stanowiska OIP w Gdańsku nie dostaniesz „zaległego” dnia po powrocie. Jeśli wyznaczony dzień wolny przypadł w czasie nieobecności, uznaje się go za wykorzystany.
Czy 31 grudnia sklepy są otwarte? Tak. Sylwester to zwykły dzień roboczy i nie podlega ograniczeniom handlu. Dniem wolnym jest dopiero 1 stycznia.
Źródła
- Ustawa z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy – tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 296 (ELI/ISAP) – lista dni wolnych, w tym Wigilia (art. 1 pkt 1 lit. ka). W ISAP brak zmian po nowelizacji z 2024 r. (stan sprawdzony 9.11.2026).
- Ustawa z 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. 2024 poz. 1965 – dodanie Wigilii, trzy niedziele handlowe przed Wigilią, limit dwóch niedziel dla pracownika, uchylenie handlu w Wigilię do 14:00, wejście w życie 1.02.2025.
- Kodeks pracy – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245 – art. 130 § 1–2 (wymiar czasu pracy, obniżenie o 8 h za święto), art. 151⁹–151¹² (dni wolne, pora 6:00–6:00, dozwolona praca w święta, dzień wolny lub dodatek 100%), art. 154² (urlop w dni pracy, 1 dzień = 8 h), art. 167²–168 (urlop na żądanie, termin na zaległy urlop), art. 281 § 1 pkt 5 (grzywna 2000–60 000 zł). Sprawdziliśmy też zmianę KP z Dz.U. 2026 poz. 1046 (wchodzi 5.11.2026). Nie dotyczy czasu pracy.
- Ustawa o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni – tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 301 – art. 5 (zakaz), art. 6 ust. 1 (wyjątki), art. 7 ust. 1 i 1b (niedziele handlowe, limit dwóch niedziel), art. 10 ust. 1 (grzywna 1000–100 000 zł).
- Infor.pl, 24.10.2026: Dodatkowy dzień wolny za święto w sobotę nie dla każdego pracownika – PIP wyjaśnia – stanowisko ekspertów OIP w Gdańsku: kogo dotyczy dzień wolny, kto wyznacza termin, zakaz przenoszenia na kolejny okres, dzień wolny w czasie L4 lub urlopu, przykład 26.12 → 28.12.2026.
- Wymiar czasu pracy (grudzień 2026, styczeń i maj 2027) i dni tygodnia świąt w 2027 r. – wyliczenie własne według art. 130 KP i kalendarza gregoriańskiego.