Przedawnienie to jeden z najważniejszych instytucji prawa cywilnego. Chroni dłużnika przed wieczną odpowiedzialnością, ale może też zaskoczyć nieostrożnego wierzyciela.
Czym jest przedawnienie?
Przedawnienie (art. 117-125 KC) powoduje, że po upływie określonego czasu dłużnik może uchylić się od spełnienia roszczenia, podnosząc tzw. zarzut przedawnienia. Roszczenie przedawnione nadal istnieje, ale nie można go przymusowo wyegzekwować.
Termin przedawnienia roszczeń wg Kodeksu cywilnego – tabela
Termin przedawnienia roszczeń zależy od rodzaju roszczenia. Poniższa tabela zbiera najważniejsze terminy przedawnienia roszczeń w KC:
| Rodzaj roszczenia | Termin |
|---|---|
| Zasada ogólna (art. 118 KC) | 6 lat |
| Świadczenia okresowe (czynsz, odsetki) | 3 lata |
| Związane z działalnością gospodarczą | 3 lata |
| Stwierdzone prawomocnym wyrokiem | 6 lat |
| Z umowy o dzieło | 2 lata |
| Ze sprzedaży (roszczenia przedsiębiorcy) | 2 lata |
| Rękojmia za wady rzeczy ruchomej (okres odpowiedzialności sprzedawcy) | 2 lata od wydania |
| Alimenty (poszczególne raty) | 3 lata |
| Z umowy przewozu | 1 rok |
Reguła końca terminu (art. 118 zd. 2 KC)
Jeżeli termin przedawnienia wynosi 2 lata lub więcej, jego koniec przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (31 grudnia). Przykład: 6-letnie roszczenie powstałe 15 marca 2020 przedawnia się 31 grudnia 2026, a nie 15 marca. Terminy krótsze niż 2 lata (np. 1 rok z umowy przewozu) nie podlegają temu zaokrągleniu.
Zmiana z 2018 r.
Przed 9 lipca 2018 r. ogólny termin wynosił 10 lat. Do roszczeń powstałych wcześniej i wtedy jeszcze nieprzedawnionych stosuje się nowe, krótsze terminy, przy czym ich bieg rozpoczął się dopiero 9.07.2018 r.; jeżeli jednak według starych przepisów przedawnienie nastąpiłoby wcześniej – stosuje się ten wcześniejszy termin (art. 5 ust. 1–2 ustawy z 13.04.2018 r. o zmianie Kodeksu cywilnego). Do roszczeń przysługujących konsumentom z art. 118 i 125 § 1 KC powstałych przed tą datą stosuje się dawne (dłuższe) terminy (art. 5 ust. 3).
Aby szybko ustalić konkretną datę, skorzystaj z narzędzia kalkulator przedawnienia roszczeń.
Podstawowe terminy przedawnienia
Termin ogólny: 6 lat (art. 118 KC)
Dotyczy wszystkich roszczeń majątkowych, dla których KC nie przewiduje terminu szczególnego. Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (31 grudnia).
Termin dla roszczeń biznesowych: 3 lata
Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz roszczenia o świadczenia okresowe (np. czynsz, odsetki).
Ważniejsze terminy szczególne:
| Roszczenie | Termin |
|---|---|
| Z umowy o dzieło (wady) | 2 lata |
| Z rękojmi za wady rzeczy | sprzedawca odpowiada 2 lata od wydania (nieruchomość – 5 lat); roszczenie o usunięcie wady lub wymianę przedawnia się z upływem roku od stwierdzenia wady (art. 568 KC). Konsumenci kupujący rzeczy ruchome (towary) od 1.01.2023 r. – przepisy ustawy o prawach konsumenta; przy mieszkaniu i domu konsument nadal korzysta z rękojmi z KC (więcej) |
| Z umowy przewozu | 1 rok |
| Ze stosunku pracy | 3 lata od wymagalności (art. 291 KP – bez przesunięcia na koniec roku) |
| Odszkodowawcze (delikt) | 3 lata od dowiedzenia się, max 10 lat |
| O stwierdzenie nieważności czynności | brak przedawnienia |
| Alimentacyjne | 3 lata (zaległe raty) |
Bieg terminu przedawnienia roszczeń – od kiedy liczyć
Bieg terminu przedawnienia roszczeń liczy się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, czyli wierzyciel mógł żądać spełnienia świadczenia. Przerwanie biegu (termin liczy się od nowa) następuje przez uznanie długu przez dłużnika lub czynność przed sądem (np. wniesienie pozwu). Mediacja i zawezwanie do próby ugodowej bieg przedawnienia zawieszają (art. 121 pkt 5–6 KC).
Przykłady:
- Faktura płatna 30.04.2026 → termin biegnie od 1.05.2026
- Szkoda wyrządzona 15.03.2026, poszkodowany dowiedział się 20.03.2026 → termin biegnie od 20.03.2026
- Pożyczka bez terminu zwrotu → termin biegnie od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby pożyczkodawca wypowiedział umowę w najwcześniejszym możliwym terminie (art. 120 § 1 zd. 2 i art. 723 KC) – a nie od faktycznego wezwania
Zawieszenie biegu przedawnienia
Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się lub ulega zawieszeniu w przypadkach z art. 121 KC:
- Roszczenia dzieci przeciwko rodzicom – przez czas trwania władzy rodzicielskiej
- Roszczenia osób niemających pełnej zdolności do czynności prawnych – przez czas braku przedstawiciela ustawowego
- Roszczenia małżonków przeciw sobie – przez czas trwania małżeństwa
- Siła wyższa uniemożliwiająca dochodzenie roszczenia – przez czas trwania przeszkody
- Mediacja – przez czas jej trwania
- Zawezwanie do próby ugodowej – przez czas trwania postępowania pojednawczego
Przerwanie biegu przedawnienia
Po przerwaniu termin biegnie od nowa (art. 124 KC). Przerwa następuje przez:
- Każdą czynność przed sądem lub innym organem przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia – np. złożenie pozwu, wniosku o wszczęcie egzekucji
- Uznanie roszczenia przez dłużnika – wyraźne lub dorozumiane (np. częściowa spłata, prośba o rozłożenie na raty)
Skutki przedawnienia
Po upływie terminu:
- Dłużnik może podnieść zarzut przedawnienia w postępowaniu sądowym
- Sąd nie bierze przedawnienia pod uwagę z urzędu (wyjątek: roszczenia przeciwko konsumentom – od 2018 r. sąd uwzględnia przedawnienie z urzędu, art. 117 § 2¹ KC; w wyjątkowych przypadkach może je pominąć ze względów słuszności – art. 117¹ KC)
- Dobrowolna spłata przedawnionego długu jest skuteczna i nie podlega zwrotowi
Jak liczyć przedawnienie – przykład
Faktura za usługę wystawiona 15 stycznia 2023 r., płatna 15 lutego 2023 r.
- Roszczenie stało się wymagalne: 16.02.2023
- Termin: 3 lata (działalność gospodarcza) – upływałby 16.02.2026
- Koniec terminu: 31 grudnia 2026 (ostatni dzień roku, w którym upływają 3 lata)
- Stan na 26.10.2026: roszczenie nie jest jeszcze przedawnione – wierzyciel ma czas do końca 2026 r., by np. wnieść pozew
Praktyczne wskazówki dla wierzyciela
- Monitoruj terminy – w kalendarzu zaznacz datę wymagalności + termin przedawnienia
- Złóż pozew przed upływem terminu – nie czekaj na ostatnią chwilę
- Żądaj pisemnego uznania długu – przerwie bieg i zabezpieczy Twoje roszczenie
- Nie licz na zawezwanie do próby ugodowej – od 2022 r. tylko zawiesza bieg przedawnienia, nie przerywa go
- Sprawdź, czy dłużnik jest konsumentem – jeśli tak, sąd uwzględni przedawnienie z urzędu
Podsumowanie
Znajomość terminów przedawnienia to podstawa zarówno dla wierzycieli (by nie stracić możliwości dochodzenia roszczeń), jak i dłużników (by wiedzieć, kiedy przysługuje im skuteczna obrona). Skorzystaj z naszego Kalkulatora Przedawnienia, by sprawdzić konkretne daty.
Źródła
- Kodeks cywilny, art. 117–125, 442¹, 554, 568, 646, 778 – tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 795 – isap.sejm.gov.pl
- Ustawa z 13.04.2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018 poz. 1104), art. 5
- Kodeks pracy, art. 291; Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 137
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 26.10.2026 r. — przy konkretnej sprawie skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.