Umowa przedwstępna to kluczowy dokument między znalezieniem wymarzonego mieszkania a podpisaniem aktu notarialnego.
Czym jest umowa przedwstępna?
Umowa, w której obie strony zobowiązują się do zawarcia umowy przyrzeczonej (ostatecznej) w przyszłości. Regulowana przez art. 389–390 Kodeksu cywilnego.
Forma umowy
Forma pisemna (zwykła)
- Ważna, ale słabsza ochrona
- Jeśli strona się wycofa – możesz żądać tylko odszkodowania
- Nie możesz żądać przeniesienia własności przez sąd
Forma aktu notarialnego
- Najsilniejsza ochrona
- Jeśli sprzedający się wycofa – możesz żądać w sądzie zawarcia umowy przyrzeczonej
- Roszczenie można wpisać do księgi wieczystej (ochrona przed sprzedażą innemu)
- Koszt notariusza: maksymalnie połowa stawki z tabeli taksy (np. 1 385 zł netto przy cenie 500 000 zł) + VAT i wypisy
Rekomendacja: Zawsze forma aktu notarialnego, szczególnie przy dużych kwotach.
Co musi zawierać umowa?
Elementy obowiązkowe:
- Strony umowy – dane sprzedającego i kupującego
- Przedmiot – dokładny opis nieruchomości (adres, KW, powierzchnia)
- Cena – kwota i waluta
- Termin zawarcia umowy przyrzeczonej
- Oświadczenia sprzedającego (brak obciążeń, brak osób zameldowanych)
Elementy zalecane:
- Zadatek lub zaliczka – kwota i warunki zwrotu
- Kary umowne za niewykonanie
- Warunek zawieszający (np. uzyskanie kredytu)
- Stan techniczny – opis aktualnego stanu
- Wyposażenie – co zostaje w mieszkaniu
Zadatek vs zaliczka
| Cecha | Zadatek | Zaliczka |
|---|---|---|
| Regulacja | Art. 394 KC | Przepisy ogólne |
| Kupujący rezygnuje | Traci zadatek | Odzyskuje zaliczkę |
| Sprzedający rezygnuje | Zwraca 2× zadatek | Zwraca zaliczkę |
| Zabezpieczenie | Silne (obie strony) | Słabe |
| Typowa kwota | 10% ceny | 5–10% ceny |
Przykład: Mieszkanie za 500 000 zł, zadatek 50 000 zł.
- Kupujący rezygnuje → traci 50 000 zł
- Sprzedający rezygnuje → zwraca 100 000 zł (2× zadatek)
Termin zawarcia umowy przyrzeczonej
- Zwykle 2–4 miesiące od umowy przedwstępnej
- Czas na: uzyskanie kredytu, weryfikację prawną, przygotowanie dokumentów
- Jeśli termin nie jest określony – wyznacza go strona uprawniona; trzeba to zrobić w ciągu roku od zawarcia umowy przedwstępnej (art. 389 § 2 KC)
- Przedawnienie: 1 rok od terminu zawarcia umowy przyrzeczonej
Warunki zawieszające
Popularne klauzule chroniące kupującego:
Warunek kredytowy:
„Umowa przyrzeczona zostanie zawarta pod warunkiem uzyskania przez Kupującego kredytu hipotecznego na kwotę nie mniejszą niż X zł w terminie do [data]."
Warunek braku obciążeń:
„Sprzedający oświadcza, że na dzień zawarcia umowy przyrzeczonej nieruchomość będzie wolna od wszelkich obciążeń, hipotek i roszczeń osób trzecich."
Konsekwencje niewykonania
Gdy kupujący się wycofa:
- Sprzedający może odstąpić od umowy i zachować zadatek
- Albo – zamiast tego – dochodzić wykonania umowy lub odszkodowania na zasadach ogólnych (nie da się zarazem zatrzymać zadatku i żądać pełnego odszkodowania)
Gdy sprzedający się wycofa:
- Kupujący może odstąpić od umowy i żądać zwrotu zadatku w podwójnej wysokości
- Albo żądać zawarcia umowy przyrzeczonej przez sąd (tylko gdy przedwstępna ma formę aktu notarialnego)
- Albo dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych
Koszty
| Element | Koszt |
|---|---|
| Umowa w formie aktu notarialnego | maks. ½ stawki taksy + VAT (np. ok. 1 700 zł brutto przy cenie 500 000 zł) + wypisy |
| Wpis roszczenia do KW | 150 zł |
| Prawnik (weryfikacja umowy) | 500–1 500 zł |
Podsumowanie
Umowa przedwstępna w formie aktu notarialnego z zadatkiem to najsilniejsza ochrona dla obu stron. Nie podpisuj umowy bez zrozumienia każdego punktu – w razie wątpliwości skonsultuj się z prawnikiem.
Podatek od transakcji policzysz w kalkulatorze PCC, a wysokość zastrzeżonej kary umownej — w kalkulatorze kary umownej.
Źródła
- Kodeks cywilny, art. 389, 390, 394 (Dz.U. 2026 poz. 795)
- Rozporządzenie MS w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, § 3 i § 6 (Dz.U. 2024 poz. 1566)
- Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 43 (Dz.U. 2025 poz. 1228)
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 26.10.2026 r. — przy konkretnej sprawie skonsultuj się z notariuszem, doradcą podatkowym lub prawnikiem.