Darowizna mieszkania czy domu to popularny sposób przekazania majątku za życia. Ale uwaga: formalności, podatki i koszty potrafią zaskoczyć. Oto kompletny przewodnik.
Grupy podatkowe – kto ile płaci?
| Grupa | Kto należy | Kwota wolna od podatku | Stawka podatku (powyżej) |
|---|---|---|---|
| I | Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha, zięć, synowa, teściowie | 36 120 zł (2026) | 3-7% |
| II | Dzieci rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonka, małżonkowie innych zstępnych | 27 090 zł | 7-12% |
| III | Wszyscy inni (obcy) | 5 733 zł | 12-20% |
| "Zerowa" | Najbliższa rodzina (I grupa bez zięcia, synowej i teściów) + zgłoszenie SD-Z2 w 6 mies. (gdy wymagane) | CAŁKOWITE ZWOLNIENIE | 0%! |
Kwoty wolne od podatku od darowizn (od 1 lipca 2023)
Podatkowi od spadków i darowizn podlega wartość darowizny ponad kwotę wolną. Kwota wolna zależy od grupy podatkowej i dotyczy sumy darowizn od jednej osoby w ciągu 5 lat.
| Grupa | Kto należy | Kwota wolna |
|---|---|---|
| I | Najbliższa rodzina | 36 120 zł |
| II | Dalsza rodzina | 27 090 zł |
| III | Osoby obce | 5 733 zł |
Darowizna nieruchomości podlega podatkowi od darowizn – nie podlega natomiast podatkowi PCC (podatku od czynności cywilnoprawnych), chyba że obdarowany przejmuje długi lub ciężary darczyńcy – wtedy PCC płaci się od tej części.
Grupa "zerowa" – zwolnienie dla najbliższych (SD-Z2)
Do grupy 0 należą: małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha. Osoby te są całkowicie zwolnione z podatku, bez limitu kwotowego, pod warunkiem zgłoszenia darowizny na formularzu SD-Z2 do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy.
Ważne: przy darowiźnie w formie aktu notarialnego zgłoszenia dokonuje notariusz – nie trzeba wtedy składać SD-Z2 samodzielnie. Formularz SD-Z2 obowiązuje w sytuacjach, gdy darowizna nie była objęta aktem notarialnym.
Całkowite zwolnienie z podatku – warunki
| Warunek | Szczegóły |
|---|---|
| Kto? | Małżonek, dzieci, rodzice, dziadkowie, wnuki, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha |
| Co zrobić? | Przy darowiźnie w formie aktu notarialnego – nic (art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Bez aktu (np. darowizna pieniędzy) – SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy |
| Limit kwotowy? | BRAK – zwolnienie bez limitu! |
| Czy notariusz zgłasza? | Przy akcie notarialnym obowiązek zgłoszenia SD-Z2 nie powstaje – notariusz przekazuje informację do urzędu skarbowego |
| Jeśli nie zgłosisz w 6 mies. (gdy zgłoszenie było wymagane)? | Płacisz podatek jak w grupie I (3-7%) – od 7.01.2026 r. można wnioskować o przywrócenie terminu, jeśli uchybienie nastąpiło bez Twojej winy |
Koszty notarialne darowizny nieruchomości
| Wartość nieruchomości | Taksa notarialna (max) | + VAT 23% | Razem (orientacyjnie) |
|---|---|---|---|
| 30 001-60 000 zł | 710 zł + 1% nadwyżki ponad 30 000 zł (przy 60 000 zł: 1 010 zł) | 23% | do ~1 242 zł |
| 60 001-1 000 000 zł | 1 010 + 0.4% nadwyżki | 23% | 1 250-5 870 zł |
| 1 000 001-2 000 000 zł | 4 770 + 0.2% nadwyżki | 23% | 5 870-8 330 zł |
| Powyżej 2 000 000 zł | 6 770 + 0.25% nadwyżki (do 4.11.2026: max 10 000 zł, a w I grupie podatkowej 7 500 zł; od 5.11.2026 nowe progi) | 23% | 8 330 zł i więcej |
Uwaga: przy darowiźnie co do zasady obowiązuje pełna stawka z tabeli (inaczej niż przy sprzedaży mieszkania, gdzie maksimum to połowa). Połowa stawki dotyczy darowizny lokalu tylko w wąskim przypadku – między osobami z I grupy podatkowej, gdy nabywca może skorzystać z ulgi mieszkaniowej z art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn (§ 6 pkt 15 rozporządzenia).
Dodatkowe opłaty:
| Opłata | Kwota |
|---|---|
| Wypis aktu (za stronę) | do 4.11.2026: 6 zł + VAT; od 5.11.2026: 12/10/8 zł + VAT |
| Wniosek do sądu wieczystoksięgowego | 200 zł (wpis prawa własności) |
| PCC (podatek od czynności cywilnoprawnych) | NIE (darowizna nie podlega PCC, chyba że obdarowany przejmuje długi/ciężary) |
| Opłata sądowa za założenie KW (jeśli nie ma) | 100 zł |
Przykłady kosztów
| Nieruchomość | Wartość | Taksa not. (z VAT) | Wpis KW | SD (podatek) | ŁĄCZNIE |
|---|---|---|---|---|---|
| Kawalerka (syn od rodzica) | 300 000 zł | ~2 420 zł | 200 zł | 0 zł (zwolnienie) | ~2 620 zł |
| Mieszkanie (syn od rodzica) | 500 000 zł | ~3 410 zł | 200 zł | 0 zł | ~3 610 zł |
| Dom (syn od rodzica) | 800 000 zł | ~4 880 zł | 200 zł | 0 zł | ~5 080 zł |
| Kawalerka (obcy – grupa III) | 300 000 zł | ~2 420 zł | 200 zł | ok. 57 400 zł! | ok. 60 000 zł! |
Kwoty taksy to maksymalna pełna stawka z VAT (notariusz może pobrać mniej), bez wypisów. Podatek w grupie III: (300 000 − 5 733) = 294 267 zł → 3 313,20 zł + 20% nadwyżki ponad 23 665 zł ≈ 57 433 zł.
Taksa notarialna – tabela według wartości nieruchomości
Maksymalna taksa notarialna (netto) zależy od wartości nieruchomości:
| Wartość nieruchomości | Maksymalna taksa (netto) |
|---|---|
| 30 000 – 60 000 zł | 710 zł + 1% nadwyżki ponad 30 000 zł |
| 60 000 – 1 000 000 zł | 1 010 zł + 0,4% nadwyżki ponad 60 000 zł |
| 1 000 000 – 2 000 000 zł | 4 770 zł + 0,2% nadwyżki ponad 1 000 000 zł |
Do taksy dolicza się VAT 23%. Połowa stawki przy darowiźnie przysługuje tylko w wąskim przypadku opisanym wyżej (§ 6 pkt 15 rozporządzenia) – w pozostałych sytuacjach maksimum to pełna stawka, choć notariusz może zaproponować mniej.
Do tego dochodzą: wpis prawa własności do księgi wieczystej – 200 zł oraz wypisy aktu – do 4.11.2026 r. 6 zł/strona + VAT, od 5.11.2026 r. do 12 zł/strona + VAT.
Przykład: mieszkanie 500 000 zł dla córki
Darowizna mieszkania o wartości 500 000 zł dla córki (grupa 0):
- Podatek od darowizny: 0 zł (zgłoszenia dokonuje notariusz),
- Taksa notarialna: maks. ok. 2 770 zł netto + VAT,
- Wpis do KW: 200 zł.
Procedura – krok po kroku
| Krok | Czynność | Czas |
|---|---|---|
| 1 | Zebranie dokumentów (KW, akt własności, wypis z rejestru gruntów) | 1-2 tygodnie |
| 2 | Umówienie wizyty u notariusza | 1-2 tygodnie |
| 3 | Podpisanie aktu notarialnego darowizny | 1 dzień |
| 4 | Notariusz składa wniosek o wpis do KW | Automatycznie |
| 5 | SD-Z2 do US – tylko gdy darowizna nie była w formie aktu notarialnego | Do 6 miesięcy! |
| 6 | Wpis w księdze wieczystej | 2-6 miesięcy (sąd) |
Dokumenty potrzebne u notariusza
| Dokument | Kto dostarcza |
|---|---|
| Dowody osobiste obu stron | Obie strony |
| Numer KW nieruchomości | Darczyńca |
| Podstawa nabycia (akt not. zakupu/spadku) | Darczyńca |
| Wypis z rejestru gruntów (działki) | Darczyńca (ze starostwa) |
| Wyrys z mapy ewidencyjnej (działki) | Darczyńca (ze starostwa) |
| Zaświadczenie o braku zaległości podatkowych | Darczyńca (z US) |
| Zaświadczenie z US o zapłacie/zwolnieniu SD (jeśli darczyńca nabył w spadku) | Darczyńca |
Darowizna vs spadek – porównanie
| Aspekt | Darowizna | Spadek (dziedziczenie) |
|---|---|---|
| Kiedy? | Za życia | Po śmierci |
| Kontrola (kto dostanie) | Pełna | Testament lub ustawa |
| Zachowek | Darowizna doliczana (dla obcych – z ostatnich 10 lat; dla spadkobierców i uprawnionych do zachowku – bez limitu czasu) | Bezpośrednio |
| Koszty | Taksa notarialna | Postępowanie spadkowe + taksa |
| Podatek SD | Taki sam (te same grupy/stawki) | Taki sam |
| Czas | Natychmiast (akt notarialny) | Po śmierci + procedura |
| Możliwość odwołania | Rażąca niewdzięczność | N/A |
Odwołanie darowizny
| Przesłanka | Termin | Procedura |
|---|---|---|
| Rażąca niewdzięczność obdarowanego | 1 rok od dowiedzenia się | Oświadczenie na piśmie |
| Niedostatek darczyńcy (art. 897 KC) | Bez terminu | To nie odwołanie: darczyńca może żądać od obdarowanego środków utrzymania w granicach istniejącego wzbogacenia |
| Czy łatwe? | NIE – sądy rzadko uznają | Trzeba udowodnić |
Pułapki i uwagi
| Pułapka | Konsekwencja |
|---|---|
| Niezgłoszenie SD-Z2 w 6 miesięcy (darowizna bez aktu notarialnego, np. pieniędzy) | Utrata zwolnienia – płacisz podatek 3-7%! |
| Darowizna a zachowek | Dla dzieci i innych spadkobierców doliczana bez limitu czasu, dla obcych – z 10 lat przed śmiercią |
| Darowizna a rozwód | Nie wchodzi do majątku wspólnego (co do zasady) |
| Darowizna z poleceniem (warunek) | Możliwa, ale utrudnia |
| Kilka darowizn od jednej osoby | Sumują się (kwota wolna łączna w 5 lat) |
Podsumowanie
- Dla najbliższej rodziny: Darowizna nieruchomości = 0 zł podatku (przy akcie notarialnym bez zgłoszenia SD-Z2)
- Koszt: Taksa notarialna maks. ok. 1 250-5 900 zł z VAT (dla wartości 60 tys. – 1 mln zł) + wpis KW 200 zł
- Czas: 2-4 tygodnie (przygotowanie + akt notarialny)
- PAMIĘTAJ: Darowizna dla dziecka jest doliczana do zachowku bez limitu czasu (dla obcych – 10 lat)
- Alternatywa: Sprzedaż za 1 zł NIE jest dobrym pomysłem (US zakwestionuje)
Podatek od czynności cywilnoprawnych sprawdzisz w kalkulatorze PCC.
Darowiznę pieniędzy (przelew, SD-Z2, kwoty wolne, pieniądze na mieszkanie dla zięcia lub synowej) opisujemy w artykule darowizna pieniędzy w rodzinie 2026.
Źródła
- Ustawa o podatku od spadków i darowizn – tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 478 (art. 4a, 4c, 9, 14, 15, 16) – isap.sejm.gov.pl; progi skali wg rozporządzenia MF z 28.06.2023 r.
- Ustawa z 21.11.2025 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. 2025 poz. 1854) – przywrócenie terminu zgłoszenia od 7.01.2026 r.
- Rozporządzenie MS w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej – tekst jedn. Dz.U. 2024 poz. 1566 oraz Dz.U. 2026 poz. 1370
- Kodeks cywilny, art. 897–900, 994 (Dz.U. 2026 poz. 795)
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 26.10.2026 r. — przy konkretnej sprawie skonsultuj się z notariuszem, doradcą podatkowym lub prawnikiem.