PNotatnik Prawnika
PCC4 min czytania

Podatek PCC 2026 - kiedy płacisz, ile, jak obliczyć

Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) w 2026 r. Stawki 2%, 1%, kto płaci, kiedy i jak złożyć PCC-3. Kupno auta, mieszkania, pożyczka.

Stan na

Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) to podatek, którego wiele osób nie spodziewa się przy zakupie samochodu czy pożyczce od rodziny. Oto wszystko, co musisz wiedzieć.

Czym jest PCC?

PCC to podatek od określonych czynności cywilnoprawnych, regulowany ustawą z dnia 9 września 2000 r. Płaci go nabywca (kupujący, pożyczkobiorca) gdy transakcja nie jest objęta VAT.

Zasada: co do zasady PCC i VAT wzajemnie się wykluczają. Kupujesz od firmy, która sprzedaje z VAT? Zwykle nie płacisz PCC. Kupujesz od osoby prywatnej? Płacisz PCC. Wyjątki: sprzedaż nieruchomości zwolniona z VAT podlega PCC, a przy zakupie co najmniej szóstego lokalu mieszkalnego w tej samej inwestycji od dewelopera obowiązuje stawka PCC 6% (art. 7a ustawy o PCC).

Stawki PCC 2026

Czynność Stawka Podstawa
Sprzedaż nieruchomości 2% wartość rynkowa
Sprzedaż ruchomości (auto, sprzęt) 2% wartość rynkowa
Umowa zamiany nieruchomości 2% wyższa wartość
Ustanowienie hipoteki (kwota oznaczona) 0,1% kwota hipoteki
Ustanowienie hipoteki (suma nieoznaczona) 19 zł ryczałt
Pożyczka od osoby prywatnej 0,5% kwota pożyczki
Pożyczka od najbliższej rodziny (grupa „zerowa") 0% po spełnieniu warunków – patrz niżej
Ustanowienie odpłatnego użytkowania 1% wartość użytkowania
Umowa spółki (zawiązanie) 0,5% wartość wkładów
KalkulatorKalkulator PCCPodatek od czynności cywilnoprawnych 2%. Nieruchomości, pojazdy, pożyczki.

Kupno samochodu od osoby prywatnej

Najczęstszy przypadek PCC. Przy zakupie auta za 50 000 zł od osoby prywatnej:

  • PCC = 50 000 × 2% = 1 000 zł
  • Termin zapłaty: 14 dni od zawarcia umowy
  • Deklaracja: PCC-3 do urzędu skarbowego właściwego dla kupującego

Kupno mieszkania z rynku wtórnego

Zakup mieszkania od osoby fizycznej za 600 000 zł (gdy nie przysługuje zwolnienie dla pierwszego mieszkania):

  • PCC = 600 000 × 2% = 12 000 zł
  • PCC płatne u notariusza (potrąca i przekazuje do US)
  • Przy zakupie z rynku pierwotnego (od dewelopera, VAT): PCC = 0

Ulga dla pierwszego mieszkania

Przy zakupie pierwszego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego z rynku wtórnego: zwolnienie z PCC (art. 9 pkt 17 ustawy o PCC – obowiązuje od 31 sierpnia 2023 r. i nadal w 2026).

Warunek: żadnemu z kupujących nie przysługiwało (ani w dniu zakupu, ani wcześniej) prawo własności lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu ani udział w tych prawach – z wyjątkiem udziału do 50% nabytego w spadku.

Pożyczka od rodziny - kiedy zero PCC?

Pożyczka od najbliższej rodziny (tzw. grupa „zerowa": małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha) jest zwolniona z PCC (art. 9 pkt 10 lit. b ustawy o PCC), jeśli:

  1. Złożysz deklarację PCC-3 w urzędzie skarbowym w ciągu 14 dni od zawarcia umowy (nie dotyczy umowy w formie aktu notarialnego)
  2. Pieniądze trafią na Twój rachunek bankowy (lub przekazem pocztowym) – trzeba to udokumentować

Pożyczki od osoby z I grupy do łącznej kwoty 36 120 zł w ciągu 5 lat są zwolnione bez tych formalności (art. 9 pkt 10 lit. c). Jeśli powołasz się na niezgłoszoną pożyczkę dopiero w trakcie kontroli lub postępowania podatkowego – zapłacisz 20% PCC (stawka sankcyjna). Formę umowy, odsetki maksymalne i przedawnienie zwrotu opisujemy w artykule pożyczka między osobami prywatnymi.

Jak zapłacić PCC?

Gdy notariusz jest płatnikiem (nieruchomości):

Notariusz pobiera PCC przy podpisaniu aktu notarialnego i odprowadza do urzędu.

Samodzielnie (auto, pożyczka, inne):

  1. Wypełnij deklarację PCC-3 (dostępna na GOV.pl)
  2. Złóż do urzędu skarbowego (elektronicznie przez e-Urząd Skarbowy lub papierowo)
  3. Wpłać podatek na konto US w ciągu 14 dni od czynności

Zwolnienie przy tanich rzeczach

Od 3 listopada 2026 r. sprzedaż rzeczy ruchomych o wartości rynkowej do 3 000 zł jest zwolniona z PCC (wcześniej limit wynosił 1 000 zł – zmiana art. 9 pkt 6 ustawą z 18.09.2026 r., Dz.U. 2026 poz. 1354).

Konsekwencje niezapłacenia PCC

  • Zaległość podatkowa + odsetki za zwłokę (od 5.03.2026 r. 10,5% rocznie)
  • Grzywna za wykroczenie skarbowe
  • Przy zatajeniu: możliwość wszczęcia postępowania karno-skarbowego

Skorzystaj z naszego Kalkulatora PCC, by szybko obliczyć należny podatek.

Kwotę podatku dla swojej transakcji policzysz w kalkulatorze PCC.

Źródła

  • Ustawa z 9.09.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych – tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 191 (art. 7, 7a, 9, 10) – isap.sejm.gov.pl
  • Ustawa z 18.09.2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1354), art. 3 – limit 3 000 zł dla rzeczy ruchomych
  • Ordynacja podatkowa, art. 56 – stawka odsetek za zwłokę

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 26.10.2026 r. — przy konkretnej sprawie skonsultuj się z doradcą podatkowym, notariuszem lub prawnikiem.

PCCpodateknieruchomościkupno auta
09.11.2026 · Wigilia dzień wolnyWigilia i 26 grudnia 2026 – dni wolne od pracy, dzień wolny za święto w sobotę, urlop i niedziele handlowe09.11.2026 · zwrot kaucjiZwrot kaucji za mieszkanie – termin, co wynajmujący może potrącić, waloryzacja i jak odzyskać pieniądze31.10.2026 · rękojmiaRękojmia za wady mieszkania i domu 2026 – 5 lat, roszczenia, deweloper i rynek wtórny31.10.2026 · wydziedziczenieWydziedziczenie 2026 – przyczyny z art. 1008 KC, jak zapisać je w testamencie, przebaczenie i jak wydziedziczony może walczyć o zachowek31.10.2026 · wypadek przy pracyWypadek przy pracy 2026 – protokół powypadkowy, 1781 zł za 1% uszczerbku z ZUS i roszczenia wobec pracodawcy