Mobbing to problem, z którym według badań styka się znacząca część pracowników. Udowodnienie go w sądzie jest trudne, ale możliwe – a od 5 listopada 2026 r. łatwiejsze niż wcześniej. Oto jak się bronić prawnie.
Nowe przepisy od 5 listopada 2026 r. Ustawa z 19.06.2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2026 poz. 1046, ogłoszona 4.08.2026 r., w życie po 3 miesiącach) nadała nowe brzmienie art. 94³ KP. Mobbing to uporczywe nękanie pracownika – powtarzalne, nawracające lub stałe. Nie trzeba już wykazywać, że nękanie było „długotrwałe" ani że wywołało rozstrój zdrowia, a cel sprawcy nie ma znaczenia. Zadośćuczynienie wynosi co najmniej 6-krotność minimalnego wynagrodzenia (w 2026 r. 28 836 zł, w 2027 r. 29 700 zł). Nowe przepisy stosuje się także do nękania, które zaczęło się wcześniej i trwało po 4.11.2026 r. Tekst jednolity Kodeksu pracy (Dz.U. 2026 poz. 1245) zawiera już oba brzmienia art. 94³ – stare (do 4.11.2026 r.) i nowe.
Definicja mobbingu od 5.11.2026 r. (art. 94³ § 2–10 KP)
| Element | Co mówi przepis | Paragraf |
|---|---|---|
| Istota | Zachowania polegające na uporczywym nękaniu pracownika | § 2 |
| Uporczywość | Nękanie powtarzalne, nawracające lub stałe; zachowania incydentalne nie są mobbingiem, nawet jeśli naruszają dobra osobiste | § 3 |
| Przejawy (przykładowe) | Upokarzanie, uwłaczanie, zastraszanie, zaniżanie oceny przydatności zawodowej, nieuzasadniona krytyka, poniżanie lub ośmieszanie, utrudnianie pracy (efekty, zadania, kompetencje, komunikacja, dostęp do informacji), izolowanie lub eliminowanie z zespołu – samodzielnie lub łącznie, gdy przyjmują postać uporczywego nękania | § 4 |
| Forma | Elementy fizyczne, werbalne lub pozawerbalne | § 5 |
| Polecenie i namawianie | Mobbingiem jest też nakazanie lub zachęcanie do takich zachowań | § 6 |
| Cel sprawcy | Bez znaczenia – mobbing istnieje, choćby celem nie było nękanie | § 7 |
| Sprawca | Pracodawca, przełożony, osoba na równorzędnym stanowisku, podwładny, inny pracownik, osoby pracujące na innej podstawie niż umowa o pracę – pojedyncza osoba lub grupa | § 8 |
| Co NIE jest mobbingiem | Uzasadnione i wyrażone we właściwej formie zachowania, zwłaszcza rozliczanie z pracy lub jej krytyka | § 9 |
| Ocena | Indywidualna – sąd bierze pod uwagę rodzaj zachowań i sytuację konkretnego pracownika | § 10 |
WAŻNE: Jednorazowy incydent (nawet poważny) nadal NIE jest mobbingiem. Może to być jednak naruszenie dóbr osobistych lub dyskryminacja – a od 5.11.2026 r. sąd nie może oddalić pozwu tylko dlatego, że pracownik wskazał złą podstawę (np. mobbing zamiast naruszenia dóbr osobistych), jeśli ustalone fakty uzasadniają roszczenie z innego tytułu (art. 477⁶ᵃ KPC).
Co się zmieniło w porównaniu z dawną definicją
| Element | Do 4.11.2026 r. | Od 5.11.2026 r. |
|---|---|---|
| Czas trwania | Nękanie „uporczywe i długotrwałe" (bez sztywnego progu – sądy oceniały indywidualnie) | Wystarczy uporczywość: powtarzalne, nawracające lub stałe |
| Skutek / cel | Trzeba było wykazać skutek lub cel: zaniżona ocena przydatności zawodowej, poniżenie, ośmieszenie, izolowanie | Skutek i cel nie są warunkiem; przejawy są wymienione przykładowo |
| Zadośćuczynienie | „Odpowiednia suma", tylko gdy mobbing wywołał rozstrój zdrowia | Co najmniej 6-krotność płacy minimalnej, bez wymogu rozstroju zdrowia |
| Odszkodowanie | Nie mniej niż płaca minimalna – dla pracownika, który doznał mobbingu lub z jego powodu rozwiązał umowę | Zadośćuczynienie albo odszkodowanie od pracodawcy (bez ustawowego minimum odszkodowania) |
| Pisemne rozwiązanie umowy z podaniem mobbingu jako przyczyny | Wymagane wprost w art. 94³ § 5 | Ten paragraf usunięto (forma pisemna i przyczyna przy rozwiązaniu bez wypowiedzenia wynikają nadal z art. 55 KP) |
| Regres | Brak przepisu w art. 94³ | Pracodawca może żądać zwrotu od sprawcy – stosownie do stopnia winy (§ 12) |
Przykłady mobbingu vs NIE-mobbing
| MOBBING (uporczywe nękanie) | NIE MOBBING |
|---|---|
| Codzienne publiczne poniżanie | Jednorazowa krytyka (nawet ostra) |
| Systematyczne pomijanie przy awansach | Jednorazowe pominięcie |
| Izolowanie od zespołu (nie zapraszanie na spotkania) | Konflikt między pracownikami |
| Zlecanie bezsensownych zadań poniżej kompetencji | Trudne/nieprzyjemne zadania (ale adekwatne) |
| Grożenie zwolnieniem codziennie | Uzasadnione zwolnienie dyscyplinarne |
| Rozpowszechnianie plotek o pracowniku | Krytyczna ocena pracy (merytoryczna!) |
| Krzyczenie, wyzywanie systematycznie | Stanowcza uwaga za błąd |
| Blokowanie urlopów bez powodu | Odmowa urlopu z powodu organizacji pracy |
| Odcinanie od informacji potrzebnych do pracy | Ograniczenie dostępu wynikające z zasad bezpieczeństwa |
Jak udowodnić mobbing?
| Dowód | Wartość w sądzie | Jak zdobyć |
|---|---|---|
| Nagrania (audio/wideo) | ⭐⭐⭐⭐⭐ | Nagrywaj rozmowy, w których uczestniczysz (sąd ocenia dopuszczalność w konkretnej sprawie) |
| Korespondencja (e-mail, SMS, chat) | ⭐⭐⭐⭐⭐ | Screeny, wydruki, kopie |
| Zeznania świadków (współpracownicy) | ⭐⭐⭐⭐ | Poproś o zeznanie (trudne – boją się!) |
| Dziennik zdarzeń (notatki) | ⭐⭐⭐ | Zapisuj: data, co, kto, świadkowie – pokazuje powtarzalność |
| Dokumentacja medyczna | ⭐⭐⭐ | Od 5.11.2026 r. nie jest warunkiem zadośćuczynienia, ale pomaga wykazać rozmiar krzywdy i uzasadnić kwotę powyżej minimum |
| Opinia biegłego psychologa | ⭐⭐⭐ | Sąd powołuje |
| Skarga do pracodawcy (pisemna) | ⭐⭐⭐ | Złóż pisemnie + potwierdzenie odbioru |
| Skarga do PIP | ⭐⭐⭐ | Kontrola inspektora pracy |
Zasada: W sprawie o mobbing ciężar dowodu nadal spoczywa na PRACOWNIKU – nowelizacja go nie odwróciła. Udowodnić trzeba jednak mniej: wystarczy uporczywość (powtarzalność) nękania, bez długotrwałości, skutku i rozstroju zdrowia. Inaczej jest przy dyskryminacji: od 5.11.2026 r. art. 18³ᶠ KP wprost stanowi, że pracownik musi naruszenie tylko uprawdopodobnić, a pracodawca – wykazać, że do niego nie doszło.
Procedura – krok po kroku
| Krok | Czynność | Termin |
|---|---|---|
| 1 | Zbieraj dowody (nagrania, maile, dziennik) | Na bieżąco! |
| 2 | Pisemna skarga do pracodawcy | Jak najszybciej |
| 3 | Skorzystaj z procedury antymobbingowej z regulaminu (jeśli jest) | Wg regulaminu pracodawcy |
| 4 | Skarga do PIP (opcjonalnie) | Równolegle |
| 5 | Rozwiąż umowę (jeśli brak reakcji pracodawcy) | Pisemnie, z podaniem przyczyny (art. 55 § 1¹ i § 2 KP) |
| 6 | Pozew do sądu pracy (od 5.11.2026 r. sprawy o mobbing, dobra osobiste i równe traktowanie należą do sądów rejonowych bez względu na wartość – art. 461 § 1¹ KPC) | Co do zasady 3 lata (art. 291 KP) – licz od ostatniego zachowania; w razie wątpliwości działaj szybciej |
| 7 | Rozprawa sądowa | Zależnie od obciążenia sądu |
| 8 | Odszkodowanie/zadośćuczynienie | Wyrok |
Sprawy wszczęte i niezakończone przed 5.11.2026 r. toczą się według dotychczasowych przepisów KPC – w tym o właściwości sądu (art. 5 ustawy).
Czego możesz żądać
| Roszczenie | Kwota | Warunek |
|---|---|---|
| Zadośćuczynienie od pracodawcy (od 5.11.2026 r.) | Min. 6-krotność minimalnego wynagrodzenia: 28 836 zł w 2026 r., 29 700 zł w 2027 r.; sąd może zasądzić więcej | Doznanie mobbingu (bez wymogu rozstroju zdrowia) |
| Odszkodowanie od pracodawcy (od 5.11.2026 r.) | Wg szkody – przepis nie podaje minimum | Doznanie mobbingu; alternatywa do zadośćuczynienia („lub" w art. 94³ § 11) |
| Zadośćuczynienie – nękanie zakończone przed 5.11.2026 r. | „Odpowiednia suma" wg sądu | Rozstrój zdrowia (dawny art. 94³ § 3) |
| Odszkodowanie – nękanie zakończone przed 5.11.2026 r. | Nie mniej niż minimalne wynagrodzenie | Doznanie mobbingu lub rozwiązanie umowy z jego powodu (dawny art. 94³ § 4) |
| Zadośćuczynienie za dyskryminację (od 5.11.2026 r.) | Min. płaca minimalna; przy wielokrotnym naruszeniu min. 3-krotność | Naruszenie zasady równego traktowania (art. 18³ᵈ KP) |
Pracodawca, który zapłacił, może dochodzić zwrotu od osoby, od której pochodziło nękanie – w wysokości odpowiadającej stopniowi winy jej i pracodawcy (art. 94³ § 12 KP). Pozwanym w sprawie o zadośćuczynienie jest jednak pracodawca.
Obowiązki pracodawcy
| Obowiązek | Podstawa prawna |
|---|---|
| Systematycznie przeciwdziałać mobbingowi: prewencja, wykrywanie, właściwa reakcja, działania naprawcze i wsparcie osób dotkniętych | Art. 94³ § 1 KP (od 5.11.2026 r.) |
| Przeciwdziałać nierównemu traktowaniu, dyskryminacji i mobbingowi oraz naruszaniu godności i innych dóbr osobistych pracownika | Art. 94 pkt 2b i 2c KP |
| Systematycznie przeciwdziałać naruszaniu zasady równego traktowania | Art. 18³ᵍ KP |
| Ustalić reguły, procedury i częstotliwość działań antymobbingowych i antydyskryminacyjnych – w układzie zbiorowym, regulaminie pracy albo osobnym regulaminie | Art. 94³ᵃ i art. 104¹ § 1 pkt 10 KP – pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników; treść uzgadnia ze związkami zawodowymi (a gdy ich nie ma – z przedstawicielami pracowników) |
| Dostosować regulamin pracy albo wydać regulamin z art. 94³ᵃ | W ciągu 6 miesięcy od 5.11.2026 r. (art. 4 ustawy) |
| Nie karać za skargę – zakaz niekorzystnego traktowania pracownika, który dochodzi praw, i osoby, która go wspiera | Art. 18³ᵉ KP |
Pracodawca odpowiada ZAWSZE – nawet jeśli mobberem jest współpracownik, podwładny albo zleceniobiorca, a nie przełożony.
Najczęstsze pytania
Od kiedy obowiązuje nowa definicja mobbingu?
Od 5 listopada 2026 r. Ustawa została ogłoszona 4.08.2026 r. i weszła w życie po 3 miesiącach (art. 6 ustawy Dz.U. 2026 poz. 1046).
Nękanie zaczęło się przed 5.11.2026 r. Które przepisy się stosuje?
Jeśli nękanie zaczęło się wcześniej i trwało po wejściu ustawy w życie – nowe (art. 3 ustawy). Gdy zakończyło się przed 5.11.2026 r., ustawa nie przewiduje stosowania nowych zasad, więc w praktyce trzeba liczyć się z oceną według dawnego art. 94³ (długotrwałość, rozstrój zdrowia przy zadośćuczynieniu). Przy granicznych przypadkach skonsultuj się z prawnikiem.
Czy muszę mieć zwolnienie lekarskie, żeby dostać zadośćuczynienie?
Przy nękaniu objętym nowymi przepisami – nie. Art. 94³ § 11 KP nie wymaga rozstroju zdrowia. Dokumentacja medyczna nadal się przydaje, bo pomaga uzasadnić kwotę wyższą niż ustawowe minimum.
Ile wynosi minimalne zadośćuczynienie za mobbing?
Sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia: 28 836 zł przy płacy minimalnej 4 806 zł (2026 r.) i 29 700 zł przy 4 950 zł (2027 r.). Ustawa nie mówi wprost, z którego roku płacę minimalną przyjąć – to rozstrzygnie praktyka sądów.
Czy mała firma musi mieć regulamin antymobbingowy?
Obowiązek osobnych reguł i procedur (art. 94³ᵃ KP) dotyczy pracodawców zatrudniających co najmniej 10 pracowników. Mniejszy pracodawca też musi przeciwdziałać mobbingowi (art. 94³ § 1 KP) i odpowiada za nękanie w firmie.
Podsumowanie
- Mobbing = uporczywe nękanie – od 5.11.2026 r. wystarczy, że jest powtarzalne, nawracające lub stałe (wcześniej także „długotrwałe")
- Cel sprawcy i rozstrój zdrowia nie są już warunkami
- Ciężar dowodu na pracowniku – ZBIERAJ DOWODY od pierwszego dnia
- Nagrywanie rozmów, w których uczestniczysz – jeden z najmocniejszych dowodów
- Zadośćuczynienie: co najmniej 6-krotność minimalnego wynagrodzenia (28 836 zł w 2026 r., 29 700 zł w 2027 r.) albo odszkodowanie
- Termin: co do zasady 3 lata (art. 291 KP), licz od ostatniego zdarzenia
- Pracodawca odpowiada zawsze – także za mobbing między pracownikami; firmy od 10 pracowników mają 6 miesięcy na regulamin antymobbingowy
- Pisemna skarga do pracodawcy nie jest warunkiem pozwu, ale dokumentuje Twoją reakcję i wiedzę pracodawcy
Wysokość roszczenia oszacujesz w kalkulatorze zadośćuczynienia, a termin jego dochodzenia — w kalkulatorze przedawnienia. Przy dyskryminacji płacowej przyda się też artykuł o jawności wynagrodzeń.
Źródła
- Ustawa z 19.06.2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2026 poz. 1046) – nowe brzmienie art. 18³ᵃ, 18³ᵈ–18³ᵍ, 94 pkt 2b–2c, 94³, 94³ᵃ, 104¹ KP; art. 461 § 1¹ i 477⁶ᵃ KPC; przepisy przejściowe (art. 3–5) i wejście w życie (art. 6); data ogłoszenia 4.08.2026 r.
- Kodeks pracy – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245 – dawne brzmienie art. 94³ § 1–5 (do 4.11.2026 r.) i art. 291; t.j. obejmuje już zmiany z Dz.U. 2026 poz. 1046 (w przypisach)
- Rozporządzenie RM z 11.09.2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1242) – minimalne wynagrodzenie w 2026 r.: 4 806 zł
- Rozporządzenie RM z 14.09.2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1213) – minimalne wynagrodzenie w 2027 r.: 4 950 zł
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 10.11.2026 r. — przy konkretnej sprawie skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.