Rozwód to trudna decyzja, ale znajomość procedury pomaga ją przejść sprawnie. Polskie sądy orzekają co roku kilkadziesiąt tysięcy rozwodów, a rozwód nadal można uzyskać wyłącznie w sądzie (ustawa wprowadzająca rozwód w urzędzie stanu cywilnego została w 2026 r. zawetowana).
Podstawy prawne i przesłanki
Sąd orzeka rozwód gdy nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego (art. 56 KRO). Oznacza to ustanie więzi:
- Uczuciowej
- Fizycznej
- Gospodarczej
Sąd nie orzeknie rozwodu gdy:
- Ucierpi dobro małoletnich dzieci
- Żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu, a drugi się sprzeciwia (z wyjątkami)
Rodzaje rozwodu
Bez orzekania o winie
- Szybszy i tańszy
- Wymaga zgody obojga małżonków na brak orzeczenia o winie
- Typowy czas: 3-9 miesięcy (przy porozumieniu)
Z orzeczeniem winy
- Sąd ustala, który małżonek zawinił rozkładowi pożycia
- Dłuższy i kosztowniejszy
- Typowy czas: 1-3 lata
- Wina ma znaczenie dla alimentów po rozwodzie
Procedura krok po kroku
Krok 1: Pozew o rozwód
Składasz do Sądu Okręgowego (wydział cywilny) właściwego dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków.
Krok 2: Opłata sądowa
- 600 zł – opłata od pozwu o rozwód (art. 26 ust. 1 pkt 1 UKSC)
- Zwrot 300 zł, jeśli sąd orzeknie rozwód na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie (po uprawomocnieniu wyroku – art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b UKSC)
Krok 3: Pierwsza rozprawa
Sąd przesłuchuje oboje małżonków. Jeśli sprawa jest niesporna, może zapaść wyrok już na pierwszej rozprawie.
Krok 4: Orzeczenie
Jeśli żadna ze stron nie zażąda uzasadnienia w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku, wyrok uprawomocnia się zwykle po 21 dniach od ogłoszenia (7 dni na wniosek o uzasadnienie + 14 dni na apelację). Apelację rozpoznaje sąd apelacyjny.
Co rozstrzyga sąd w wyroku rozwodowym?
Obligatoryjnie:
- Rozwiązanie małżeństwa przez rozwód
- Władza rodzicielska nad małoletnimi dziećmi
- Kontakty z dziećmi dla rodzica niewykonującego władzy
- Koszty utrzymania i wychowania wspólnych małoletnich dzieci – sąd orzeka o nich z urzędu (art. 58 § 1 KRO)
- Sposób korzystania z wspólnego mieszkania na czas po rozwodzie
Fakultatywnie (na żądanie):
- Podział majątku wspólnego (zalecane osobne postępowanie)
- Alimenty na małżonka
Podział majątku po rozwodzie
Podział majątku wspólnego możliwy:
- W wyroku rozwodowym – jeśli nie wydłuży postępowania
- Osobnym postępowaniem – wniosek o podział majątku w sądzie
- U notariusza – umowa podziału majątku (szybciej, ale wymaga zgody)
Opłata od wniosku o podział majątku:
- 300 zł – gdy wniosek zawiera zgodny projekt podziału
- 1 000 zł – w pozostałych przypadkach
Co wchodzi do majątku wspólnego, jak rozliczyć nakłady i co z kredytem hipotecznym, opisujemy w artykule podział majątku po rozwodzie.
Koszty całkowite
| Etap | Koszt |
|---|---|
| Opłata od pozwu | 600 zł |
| Adwokat/radca (niesporna) | 3 000 – 6 000 zł |
| Adwokat/radca (sporna, I instancja) | 8 000 – 20 000 zł |
| Apelacja (pełnomocnik) | 3 000 – 10 000 zł |
| Podział majątku (notariusz) | taksa wg wartości (maks. stawka z rozporządzenia) + VAT |
| Podział majątku (sąd) | 300 zł (zgodny projekt) lub 1 000 zł + pełnomocnik |
Czas trwania
- Rozwód zgodny (bez orzekania o winie, brak dzieci lub ustalony plan wychowawczy): 2-6 miesięcy
- Rozwód z dziećmi (konieczny wywiad rodzinny): 6-18 miesięcy
- Rozwód z orzekaniem o winie: 1-4 lata
Mediacja
Sądy coraz częściej kierują strony do mediacji. Zalety:
- Szybciej i taniej
- Mniejszy stres dla dzieci
- Ugoda mediacyjna po zatwierdzeniu przez sąd ma moc wyroku
Praktyczne porady
- Spróbuj porozumienia – uzgodniony plan opieki nad dziećmi skraca sprawę o miesiące
- Nie mieszaj podziału majątku z rozwodem – to przedłuża postępowanie
- Zbieraj dowody winy ostrożnie – nie naruszaj prawa (np. zakaz nagrywania bez zgody)
- Skonsultuj się z prawnikiem przed złożeniem pozwu – pierwsze decyzje są najważniejsze
Opłatę od pozwu policzysz w kalkulatorze opłat sądowych, podział majątku — w kalkulatorze podziału majątku, a alimenty — w kalkulatorze alimentów.
Źródła
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 56–61 (tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 236) – isap.sejm.gov.pl
- Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 26, 38, 79 (Dz.U. 2025 poz. 1228)
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 369 (Dz.U. 2026 poz. 468)
- Ustawa z 24.06.2025 r. o zmianie KRO (Dz.U. 2025 poz. 897) – od 8.10.2025 r. powrót do poprzedniego nazwiska możliwy w ciągu roku od uprawomocnienia rozwodu
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 26.10.2026 r. — przy konkretnej sprawie skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.